<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<result>
      <articleInfo>
            <orgUnitFullName>
            <![CDATA[Urząd Gminy w Żukowie]]>
            </orgUnitFullName>
            <title>
            <![CDATA[Zespół poklasztorny]]>
            </title>
            <link>http://www.zukowo.pl/index.php?id=189</link>
            <language>pl-PL</language>  
            <id>189</id>
            <content><![CDATA[<p>Żukowski zesp&oacute;ł poklasztorny jest najstarszym zabytkiem architektonicznym na Kaszubach, kryjącym wiele cennych dzieł sztuki. Historia jego wiąże się z istnieniem na ziemi żukowskiej klasztoru norbertanek, kt&oacute;re pojawiły się tutaj już w XIII w. Staraniem księcia gdańskiego Mściwoja I i jego żony Zwinisławy został wydany akt fundacyjny dla norbertanek, nadający im początkowo cztery wsie. Przypuszczalnie budowę klasztoru w Żukowie rozpoczęto w 1212 roku, niebawem przybyły tu pierwsze zakonnice. Odtąd rozw&oacute;j wsi ściśle związany był z przyklasztornym folwarkiem. Klasztor od swych początk&oacute;w prowadził szkołę żeńską dla c&oacute;rek patrycjuszy gdańskich. W szkole uczono szycia, rob&oacute;t ręcznych, haftowania szat liturgicznych, a także kaszubskiego haftu ludowego dziś zwanego &bdquo;szkołą żukowską&quot;, w kt&oacute;rej to postaci wzory tego haftu przetrwały do obecnych czas&oacute;w. Reguła si&oacute;str zakonnych była surowa, obowiązywały je ścisłe posty. W 1256 roku przeorysza Witosława (siostra panującego w&oacute;wczas księcia Świętopełka Wielkiego) podjęła starania o lokację przy klasztorze miasta. Pierwszym krokiem do tego był przywilej książęcy zezwalający na założenie targu. Niestety zakonnice, zapewne z przyczyn ekonomicznych, nie skorzystały z tego przywileju i wymagana nowa lokacja osady nastąpiła dopiero w 1325 roku. Dzięki wspomnianemu przywilejowi norbertanki wybudowały jednak młyn i karczmę. Pod koniec XIV wieku zakonnice rozbudowały klasztor, stawiając nowe dormitorium (część sypialną). W 1433 roku zabudowania klasztorne i wieś znacznie ucierpiały podczas jednego z kolejnych napad&oacute;w rabunkowych na klasztor. Ożywienie gospodarcze i rozw&oacute;j wsi przypadł na początek XVI wieku. Norbertanki żukowskie posiadały przez wieki liczne posiadłości ziemskie (władały kilkunastoma majątkami i folwarkami), posiadały prawo do połowu ryb na Jeziorach Raduńskich, a w skład ich majątku wchodziły m.in. browar, tartak, cegielnia, młyny. Wojny w XVII i XVIII wieku ponownie zniszczyły Żukowo. Zarządzenia pruskie z 1810r. i 1815r. skazały konwent żukowski na wymarcie zakazano, bowiem prowadzenia nowicjatu, przyjmowania nowych si&oacute;str i wyboru przeoryszy. Klasztor istniał do połowy XIX wieku. Kasacji klasztoru dokonał w imieniu rządu pruskiego w 1834r. landrat kartuski Stein. Dziesięć si&oacute;str pozostawiono na dożywociu. Ostatnia siostra zakonna Agnieszka Bojanowska zmarła w 1862 roku mając 81 lat, to ona prowadziła do końca kronikę zakonną i przekazała wiejskim hafciarkom kunszt haftowania, legendy i opowieści z życia klasztoru. Po kasacie klasztoru kości&oacute;ł poklasztorny został przekazany miejscowej parafii, a zabudowania klasztorne sprzedane i przeznaczone do rozbi&oacute;rki.</p>

<p><strong>Ważniejsze zabytki:</strong></p>

<ul>
	<li><strong>Św. Norbert -</strong>Figura Św. Norberta z około 1800 roku. Święty Norbert urodził się w Niemczech, pierwszy klasztor Norbertan&oacute;w założył we Francji. W Polsce pierwszy klasztor Norbertan&oacute;w powstał w 1126 roku koło Wrocławia. Do Żukowa pierwsze Norbertanki przybyły ze Strzelna na Kujawach. Był to najstarszy zakon na Pomorzu.</li>
	<li>Cmentarz przykościelny i otoczenie świątyni Cmentarz przykościelny - na terenie przylegającego do kościoła dawnego cmentarza zachowało się kilkanaście żeliwnych krzyży z XIX stulecia, nagrobki dawnych żukowskich proboszcz&oacute;w, księży, znanych w okolicy rod&oacute;w kaszubskich, wsp&oacute;lna mogiła ponad 60 więźni&oacute;w obozu koncentracyjnego Stutthof zamordowanych w czasie marszu ewakuacyjnego tzw. &bdquo;marszu śmierci&quot; w lutym 1945r. Dawane zabudowania klasztorne- są tylko częścią dawnego kompleksu klasztornego. Większość z nich sprzedana w 1864r., została rozebrana w 1865r. W zachowanych obiektach mieszczą się plebania (pod nią gotycko sklepione piwnice) i biuro parafialne, zachował się także budynek wozowni (muzeum parafialne) z bramą wjazdową na teren klasztoru.</li>
	<li><strong>Kości&oacute;ł pw. Wniebowzięcia NMP</strong>- Gotycki kości&oacute;ł parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP zbudowany został, jako bryła gotycka orientowana, jedno-nawowa, siedmioprzęsłowa na planie prostokąta z tr&oacute;jbocznie zamykanym niewydzielonym prezbiterium, posiada sklepienie krzyżowe, a pod ch&oacute;rem kolebnikowo- krzyżowe. Kości&oacute;ł wykonany jest z cegły gotyckiej, wzmocniony przyporami oraz zakrystią i dawnym skarbcem. Znacznie p&oacute;źniej dobudowano kruchtę stanowiącą gł&oacute;wne wejście do świątyni. Badania architektoniczne wykazały dwie fazy budowy wiek XIII i XIV. Ceglany kości&oacute;ł budowany w początkach XIIIw. był niższy i kr&oacute;tszy. Relikty najstarszego kościoła zachowały się w partiach przyziemia zachodniej części obecnej świątyni W następnym wieku budynek podwyższono i przedłużono w kierunku wschodnim. Widać to na ścianie zachodniej i południowej. Wystarczy wejść na dawny przykościelny cmentarz i uważnie obejrzeć ścianę zachodnią. Wysunięte skośne kryzy wyznaczają pierwotne położenie dachu. Fryz na ścianie południowej wskazuje początkową wysokość i długość budowli. Kości&oacute;ł odbudowywany został po zniszczeniach dokonanych podczas najazdu husyt&oacute;w w 1433r. W wieku XVIII dobudowano g&oacute;rną część wieży i nakryto ją barokowym hełmem. Kości&oacute;ł prezentuje gł&oacute;wnie gotycką architekturę podkreśloną przez ostrołukowe okna z kamiennymi maswerkami w formie tr&oacute;jliścia i rybiego pęcherza oraz tr&oacute;jstopniowe przypory.</li>
	<li><strong>Ołtarz Świętej Rodziny Obraz Św. Rodziny</strong>-wewnątrz kaplicy, gł&oacute;wną postacią dzieła jest młody Jezus Chrystus, przedstawiony w białej szacie, za nim po jego prawej ręce NMP w czerwonej sukni i niebieskim płaszczu, po lewej ręce Św. J&oacute;zef trzymający bukiet lilii . W g&oacute;rnej partii obrazu, Duch Święty w postaci gołębicy. Alabastrowa angielska płaskorzeźba z XIII/ XIV w. Pokłon Mag&oacute;w, wmurowana w ścianę kaplicy kościoła, jest jedną z niewielu tego typu rzeźb znajdujących się w Polsce. Przedstawia leżącą NMP z dzieciątkiem, a przed NMP trzej kr&oacute;lowie z darami.</li>
	<li><strong>Ołtarz Madonny Boczny, barokowy ołtarz pierwotnie wykonany w I poł. XVIIw., powiększony w I poł. XVIIIw. </strong>- jej postać otoczona jest mandrolą płomienistą w owalnym obramowaniu renesansowym, zdobiony w narożach centralnej partii ołtarza uskrzydlonymi gł&oacute;wkami anioł&oacute;w. Ukoronowana NMP ma na lewym ręku nagie ukoronowane dzieciątko, trzymające jabłko, jako symbol zbawienia. Po bokach Madonny umieszczono obrazy, a z lewej strony Święta Augustyna wśr&oacute;d zakonnik&oacute;w. W g&oacute;rnej strefie B&oacute;g Ojciec, Chrystus Ukrzyżowany, figura Najświętszej Marii Panny z obłoku otaczającego Boga Ojca wyłaniają się gł&oacute;wki anioł&oacute;w. Po prawej stronie Madonny umieszczono obraz &bdquo;Widzenie Św. Norberta&quot;. Klęczący Norbert i podający mu dwaj aniołowie biały płaszcz zakonny, w głębi widoczny zesp&oacute;ł architektury klasztornej w Żukowie. G&oacute;rna postać obrazu to Matka Boska z dzieciątkiem i adorujący ją opaci norbertańscy i Św. Jan Chrzciciel z Barankiem. W dolnej partii ołtarza znajdują się obrazy ofiarowane dzieciątku oraz ofiarowane Najświętszej Marii Panny. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się obraz ze sceną koronacji Najświętszej Marii Panny.</li>
	<li><strong>Gotycki krucyfiks </strong>Gotycka, polichromowana rzeźba ukrzyżowanego Chrystusa z około 1360 roku. Prezentuje postać przybitego do krzyża Chrystusa w charakterystycznej pozie, w typie kompozycji eksponującej nisko zawieszoną, na prawe ramię głową Ukrzyżowanego i długie perisonium, sięgające aż do kolan. Na około krzyża umieszczono w ośmiobocznych polach wizerunki symboli autor&oacute;w ewangelii. U g&oacute;ry krzyża znajduje się wizerunek orła, czyli symbolu Św. Jana, po lewej stronie w&oacute;ł, symbol św. Łukasza, po prawej stronie lew, symbol Św. Marka, a u dołu anioł, symbol św. Mateusza. Krzyż wiszący nad wejściem do zakrystii jest najstarszym zabytkiem kościoła.</li>
	<li>Barokowy ołtarz Św. Norberta Ołtarz boczny z XVIII wieku, z lewej strony gł&oacute;wnego ołtarza. Wykonano go z polichromowanego i złoconego drewna w zielonej, beżowej i r&oacute;żowawej kolorystyce polichromu. Centralną cześć zajmuje obraz przedstawiający Św. Norberta w stroju Opata ze świetlistą aureolą wok&oacute;ł głowy z monstrancją w prawej ręce i krzyżem Patriarchy w lewej ręce. W lewym dolnym rogu znajdują się postacie Heretyka, na nim oparta stopa Św. Norberta. Za postacią Heretyka umieszczono diabła. Po prawej stronie aniołek trzyma infułę Św. Norberta. Stafaż krajobrazowy wypełnia po prawej stronie kości&oacute;ł z wysoką wieżą. W zwieńczeniu obrazu pomiędzy dwoma aniołami przedstawiono frontalnie gołębia symbolizującego Ducha Świętego. W zwieńczeniu ołtarza umieszczono okrągły obraz przedstawiający Najświętszą Marię Pannę z dzieciątkiem, adorowaną przez Świętego Norberta. Nad nim monogram IHS w złoconej aureoli promienistej, a po bokach rzeźby świętych postaci.</li>
	<li><strong>Chrzcielnica Barokowa</strong> chrzcielnica z drugiej połowy XVII wieku, wykonana jest z polichromowanego i złoconego drewna, składa się z dw&oacute;ch części. Dolna to sześcioboczna czara wsparta na rzadko spotykanym trzonie w kształcie klęczącego putta na okrągłej podstawie. G&oacute;rną część stanowi pokrywa r&oacute;wnież sześcioboczna czara zwieńczona sceną chrztu Chrystusa, składająca się z dw&oacute;ch figur Jezusa Chrystusa i św. Jana Chrzciciela. Chrzcielnica wyr&oacute;żnia się jednak gł&oacute;wnie z powodu jak gdyby wirujących rozet, nałożonych na każde z sześciu p&oacute;l czary.</li>
	<li><strong>Ołtarz gł&oacute;wny</strong> P&oacute;źnorenesansowy ołtarz złocony, trzykondygnacyjny z rzeźbionego drewna polichromowanego. W części centralnej obraz pochodzący z pracowni Hermana Hana, przedstawia Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny - patronki kościoła. Jego środkową część zajmuje postać Matki Boskiej stojącej na p&oacute;łksiężycu a dwa anioły wnoszą ją wraz z p&oacute;łksiężycem do nieba. Przy bocznych krawędziach obrazu unoszą się na obłokach dwa aniołki ozdabiając Madonnę. Zar&oacute;wno Matka Boska jak i aniołki mają srebrne płaszczyki, brak tylko korony, kt&oacute;rą powinny podtrzymywać nad głową Madonny aniołki. Korona wraz z wieloma innymi pamiątkami (w tym cennymi ornatami) została skradziona w 1989 roku. D&oacute;ł obrazu zajmują apostołowie. Po lewej stronie obrazu Wniebowzięcia NMP między rzeźbionymi złoconymi kolumnami stoi rzeźba św. Augustyna w szatach zakonnych, z prawej św. Norbert arcybiskup Magdeburga. Na trzeciej kondygnacji ołtarza znajduje się obraz Tr&oacute;jcy Świętej. Na tle jasnobrunatnych chmur po lewej stronie siedzi Chrystus, po prawej B&oacute;g ojciec, między obu postaciami unosi się biała gołębica symbol Ducha Świętego. Rzeźby to z prawej św. Paweł z lewej św. Piotr. Ołtarz zwieńczony jest grupą rzeźb: Chrystusa Zmartwychwstałego, św. Marii Magdaleny z amfora i Jana Ewangelisty oraz sześciu anioł&oacute;w po trzech z każdej strony (nad rzeźbami Piotra i Pawła). Niżej gł&oacute;wnego obrazu relikwiarz drewniany złocony owalny, podtrzymywany przez pelikana, karmiącego swoje dzieci oraz anioły. Część dolna ołtarza składa się z rzeźbionej predelli i dwukondygnacyjnego tabernakulum. Środkowa część przedstawia ukrzyżowanie Chrystusa, po prawej figura św. Melchizedeka, po lewej św. Mojżesza, na skraju dwa anioły oraz dwa obrazy, Chrystus przy słupie i Chrystus w Ogr&oacute;jcu. Kondygnacja g&oacute;rna mniejsza podzielona na p&oacute;łkoliste nisze, w środku Chrystus jako &bdquo;Dobry Pasterz&quot; wzdłuż napis &bdquo;Oto dom Boga wśr&oacute;d ludzi&quot;, dwa anioły, po bokach postacie z atrybutami: od lewej: św. Jan Chrzciciel z barankami, niewiasta bez atrybutu, św. Dorota z koszykiem, św. Barbara z wieżą, św. Katarzyna z kołem i mieczem, św. Jadwiga ze strzałą, św. Kinga ze skałą , św. Wawrzyniec trzymający ruszt. Niżej mensy antependium i oryginalny haft si&oacute;str norbertanek.</li>
	<li><strong>Ołtarz Pasyjny</strong>-Tryptyk Antwerpski Tryptyk datowany na lata 1515-1525 wczesnorenesansowy należący do typu tzw. &bdquo;ołtarzy antwerpskich&quot; odznaczających się niezwykłym bogactwem rzeźbionych figurek. Po otwarciu ołtarza widzimy osiem scen. W wyodrębnionej predelli znajduje się pięć kwater. Środkowa przedstawia Jessego z czterema ojcami kościoła. Po lewej stronie tej sceny zwiastowanie i nawiedzenie; po prawej stronie Boże Narodzenie i ofiarowanie dzieciątka. W g&oacute;rnej części sceny, od lewej to niesienie krzyża ,scena centralna ukrzyżowanie, a scena z prawej to zdjęcie krzyża. Na zewnętrznej stronie ołtarza znajdują się malowidła; Mojżesz odkrywający źr&oacute;dło; Zbieranie manny 2-3, Chwytanie przepi&oacute;rek. Obrazy wewnętrzne, widoczne po otwarciu ołtarza ,przedstawiają sceny pojmania Chrystusa, umywanie rąk przez Piłata złożenie do grobu, zmartwychwstanie. Na skrzydłach g&oacute;rnych na zewnątrz znajduje się wizerunek anioł&oacute;w, a wewnątrz Chrystus w otchłani. Ołtarz ten łączy w sobie elementy sztuki p&oacute;źno gotyckiej i wczesnorenesansowej. Zadziwia kompozycją, wykonaniem i dekoracją.</li>
	<li><strong>Ambona i empora</strong> zakonnic Borkowa zakonna ambona pochodząca z XVIII wieku powstała w 1766 roku połączona jest z przejściem na dawny ch&oacute;r zakonnic. W balustradzie schod&oacute;w prowadzących od bramki do ambony wstawiono pięć płycin ozdobionych malowidłami, portretami błogosławionych. Kosz ambony, bramka wejściowa jak i balustrada schod&oacute;w, ozdobione zostały bogatą dekoracją snycerską. Gł&oacute;wnymi akcentami tej dekoracji stało się pełnoplastyczne oddzielenie postaci, charakterystyczne dla ikonografii ambon to jest Chrystusa nauczającego ewangelist&oacute;w Łukasza i Mateusza oraz Marka i Jana, wraz z ich atrybutami. Zapiecek ambony został ozdobiony obrazem na desce z wyobrażeniem św. Jana Nepomucena. Wprowadzono r&oacute;wnież zdobione kabłąki oraz rzeźby gł&oacute;wek kobiecych i girland kwiatowych w podstawie kosza kolumn rozdzielających postacie świętych oraz gł&oacute;w anioł&oacute;w i kapiteli w balustradzie kosza. Baldachim charakteryzujący się świetnie opracowanymi wspornikami. Lambrekin, zwieńczono rzeźbą przedstawiającą Chrystusa Zbawiciela Świata, trzymającego kulę ziemską.&nbsp;Empora zakonnic połączona była specjalnym przejściem przez ambonę do nawy gł&oacute;wnej (tzw. droga komunijna dla zakonnic). Empora (&bdquo;ch&oacute;r panieński&quot;) wyposażona jest w dwa trony Kseni i przeoryszy oraz dwie pary stalli. Od dolnego kościoła oddzielona jest wysoka balustradą. Balustrada składa się z dw&oacute;ch rzęd&oacute;w kwater. G&oacute;rna część tworzą ażurowe kwatery pełniące funkcje karaty ch&oacute;ru zakonnego. W centrum gł&oacute;wnej balustrady znajduje się w bogato rzeźbionej ramie obraz leżącego św. Norberta ubranego w biały str&oacute;j z jego boku wyrasta drzewo, w kt&oacute;rego gałęziach umieszczono pośrodku figurę ukrzyżowanego Chrystusa, a po bokach symetrycznie, po trzy z każdej strony okrągłe medaliony z popiersiami Kardynał&oacute;w zakonnik&oacute;w i zakonnic norbertańskich. Integralnym elementem tego zwieńczenia jest wnosząca się, pod malarskim przedstawieniem wyrzeźbiona figura św. Michała, walczącego wł&oacute;cznią z szatanem. Obrazy skupione w balustradzie są kontynuacją pięciu portret&oacute;w z ambony, przedstawiają błogosławionych Goldeusa, Godefredusa, Hugona, Raboda, Hrozdata, Arnolda, Millo, Gilbertusa, Josepheasa, Rudolfa, Ramona, Kareniberta ubranych w stosowne szaty. Przy balustradzie ch&oacute;ru, od strony p&oacute;łnocnej na ścianie wiszą obrazy: Księcia Gdańskiego Mściwoja, jego żony Zwinisławy pośrodku mały ołtarzyk, zwany Tryptykiem Mestwina lub &bdquo;Ołtarzykiem Mszczuja I&quot;, kt&oacute;ry książę zabierał w podr&oacute;ż, niestety metalowa figurka z ołtarza została skradziona w latach 70-tych XX w. W ołtarzyku pod miniaturowym portretem Mściwoja I i Zwinisławy znajdują się obrazy św. Katarzyny i Barbary. W kościele znajdują się też dwa XVII wieczne obrazy &bdquo;Zdjęcie z krzyża&quot; i &bdquo;Longinus przebijający bok Chrystusa.&quot;</li>
</ul>
]]></content>
      </articleInfo>
      <attachments></attachments>
      <photogallery></photogallery>
      
</result>